Hodowla żubrów w lasach pszczyńskich sięga 1865 roku. Wtedy to książę pszczyński Jan Henryk XI Hochberg wymienił z Aleksandrem II, carem rosyjskim, 20 jeleni schwytanych w lasach pszczyńskich za 4 żubry białowieskie. Zwierzęta przewieziono pociągiem i umieszczono w dwuhektarowej zagrodzie Leśnictwa Wygorzele w Nadleśnictwie Murcki. Lepsze warunki zapewniono żubrom rok później, kiedy to przeniesiono je do ogrodzonego zwierzyńca „Oberforsten” o powierzchni 600 hektarów.
W 1891 roku żubry przeniesiono do Nadleśnictwa Pszczyna, do zwierzyńca „Niederforsten”. Miały tu do swojej dyspozycji 11 000 hektarów lasów położonych między Jankowicami a Cielmicami. W owym czasie hodowla miała charakter półwolny, nie kontrolowano reprodukcji, a okresowo dokarmiano żubry zimą.
Aż do 1936 roku żubry były własnością książąt pszczyńskich. W czasie wojny nadzór nad hodowlą przejęły władze okupacyjne. Po drugiej wojnie światowej ocalałe zwierzęta umieszczono w trzyhektarowym rezerwacie (1946), a następnie w zagrodzie o powierzchni 400 hektarów (1947). W 1948 dyrekcja Lasów Państwowych Okręgu Śląskiego zadecydowała o budowie siedmiuset hektarowego rezerwatu, gdzie żubry przebywają do dnia obecnego.
Do 1955 hodowlą zarządzało Nadleśnictwo Pszczyna. Od 1956 roku rezerwat przejął zarząd Ochrony Przyrody Ministerstwa Leśnictwa w Warszawie. Z dniem 1 stycznia 1979 roku Ośrodek Hodowli Żubrów w Pszczynie z siedzibą w Jankowicach został przekazany pod zarząd Babiogórskiego Parku Narodowego w Zawoi, a od 1 stycznia 1987 roku pozostaje pod zarządem Ojcowskiego Parku Narodowego w Ojcowie.
Aktualnie ośrodek zajmuje 742,56 hektarów powierzchni Nadleśnictwa Kobiór w całości ogrodzonej siatką metalową. Wydzielono trzy zagrody matecznikowe, a w ich obrębie trzy zagrody karmowe wyposażone w paśniki.
Dziś można powiedzieć, że wywiezienie czterech żubrów z Puszczy Białowieskiej uchroniło gatunek przed całkowitym wyginięciem. W 1919 roku, gdy wytępiono ostatnie dziko żyjące żubry w Puszczy Białowieskiej, w hodowli pszczyńskiej znajdowały się 42 osobniki podgatunku nizinnego żubra europejskiego. Gdy w 1929 roku rozpoczęto odnowę gatunku w Białowieży, hodowla pszczyńska liczyła już tylko 7 osobników. Reszta stada nie przeżyła pierwszej wojny światowej i powstań śląskich. Pszczyńskie stado z linii PL przyczyniło się do restytucji stada białowieskiego. Co więcej, geny żubrów pszczyńskiej linii zasiliły także światową hodowlę tego gatunku. Wśród założycieli stada światowego żubrów nizinnych można wymienić między innymi następujące osobniki: Plavia, Planta, Plebejer, Placida, Plewna, Plutarcha, Plage.
Eksport żubrów z Pszczyny był dość intensywny, wywieziono 211 osobników zarówno do ośrodków krajowych (głównie Puszcza Borecka, Bieszczady i Smardzewice) oraz do 14 krajów, gdzie wyjechały pojedyncze osobniki.
Obecnie w rezerwacie przebywa 31 osobników. Kondycja zdrowotna stada jest zadawalająca. Od trzech lat nie notowano zgonów naturalnych. Na najbliższe lata przewidziano kontynuowanie hodowli w ten sposób, by zapewnić optymalną zmienność genetyczną w stadzie. Zaplanowano prowadzenie hodowli pszczyńskiej tak, by stanowiła ona wewnętrzną linię w stosunku do głównej linii białowieskiej. W planach także jest stworzenie zagrody pokazowej linii PL oraz stworzenie Izby Żubrowej. Żubry są nierozerwalnym elementem historii Ziemi Pszczyńskiej, należy tą historię popularyzować wśród młodzieży.
Pokazowa Zagroda Żubrów ul. Żorska 5
43-200 Pszczyna
tel. (32) 793-69-22, (32) 793-69-33
www.zubry.pszczyna.pl