Muzeum Zamkowe w Pszczynie istnieje od ponad 60 lat. Jest jednym z nielicznych w Europie Środkowej, które zachowały swe historyczne, bogate wyposażenie. Zachowane w zamku meble, obrazy, rzeźbę, porcelanę, trofea myśliwskie oraz bibeloty wykorzystano, by wiernie odtworzyć wnętrza książęcej rezydencji z początku XX w. Rekonstrukcji dokonano m. in. w oparciu o inwentarze zamkowe przechowywane w Archiwum i fotografie wnętrz z ok. 1914 r. Starania Muzeum doceniła pozarządowa organizacja Europa Nostra, zajmująca się ochroną europejskiego dziedzictwa kulturowego i środowiska, która w 1995 r. przyznała Muzeum dyplom honorowy. Muzeum jest również posiadaczem Certyfikatu Rejestracji Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z wymogami BS EN ISO 9001:2000.

Oprócz zabytkowych wnętrz w pszczyńskim zamku podziwiać można unikatową kolekcję miniatur liczącą ponad czterysta miniatur, sylwetek i płaskorzeźb powstałych w okresie od XVI do XIX w. Zgromadzone w Gabinecie Miniatur dzieła pochodzą z terenu Polski, Anglii, Francji, Włoch, Austrii, Niemiec, Czech i Rosji. Odrębną ekspozycję stanowi Zbrojownia usytuowana w gotyckich podziemiach zamku. W sześciu kolejnych, sklepionych pomieszczeniach oraz przylegającym do nich korytarzu eksponowane jest europejskie i orientalne uzbrojenie z okresu od XVI po początek XX w. Znajduje się tam zarówno broń zaczepna i ochronna – przeznaczona do prowadzenia walki – jak również broń myśliwska, sportowa i pojedynkowa.

Historia zamku

Muzeum Zamkowe w Pszczynie mieści się w budowli, której udokumentowane początki sięgają I połowy XV w. Wzniesiony w czasach Heleny Korybutówny (1424-1449) zamek gotycki złożony był z dwóch równoległych do siebie budynków połączonych murami. Wraz z dwiema wieżami od strony południowej stanowił czworoboczne założenie obronne uzupełnione wałami ziemnymi i fosą. Na przełomie XV i XVI w. dobrami pszczyńskimi władał książę cieszyński Kazimierz II, a po nim węgierscy Turzonowie. W roku 1548 państwo pszczyńskie kupił biskup wrocławski Baltazar Promnic. Lata panowania Promniców (1548-1765) to okres przekształcania gotyckiej budowli obronnej w reprezentacyjną rezydencję renesansową, a po 1737 r. w trójskrzydłowy pałac barokowy. W latach 1765-1846 Pszczyna należała do książąt Anhalt-Köthen-Pless, którzy przeobrazili przyzamkowy zwierzyniec w park i wznieśli liczne budowle w założeniu ogrodowym.

Po wygaśnięciu książęcej linii Anhaltów-Köthen-Pless dobra przejął Hans Heinrich X hrabia von Hochberg z Książa na Dolnym Śląsku. W 1850 r. otrzymał tytuł księcia von Pless, który od tej pory przekazywany jest najstarszemu potomkowi męskiemu. Hochbergowie dokonali ostatniej przebudowy rezydencji. Przeprowadzono ją w latach 1870-1876 wg projektu francuskiego architekta A. H. Destailleur’a. W jej wyniku zamek otrzymał kostium francuskiej architektury barokowej.
Przez cały okres swego istnienia, aż po XX w., zamek pełnił też funkcję siedziby myśliwskiej. Bogate w zwierzynę pobliskie lasy – do dziś istniejące – słynęły z organizowanych w nich polowań, zwłaszcza na jelenie i żubry.

W latach 1914-1917 rezydencja pszczyńska odegrała znaczącą rolę w historii Europy, będąc główną kwaterą cesarza Wilhelma II i siedzibą sztabu wojsk niemieckich.